Przewodnik dla brokerów i aplikacji transakcyjnych

Ocena odpowiedniości dla opcji: czego wymagają przepisy

Ostatnia weryfikacja: 29 października 2026

Opcje są instrumentami pochodnymi. W większości jurysdykcji firma, która umożliwia klientowi detalicznemu kupno lub wystawianie opcji bez świadczenia doradztwa, musi najpierw sprawdzić, czy klient rozumie produkt i związane z nim ryzyko. Ten przewodnik podsumowuje główne teksty i pokazuje, w czym może pomóc test wiedzy.

Unia Europejska: art. 25 ust. 3 MiFID II

Dyrektywa 2014/65/UE (MiFID II), stosowana od 3 stycznia 2018 r., zobowiązuje firmy inwestycyjne świadczące usługi inne niż doradztwo inwestycyjne i zarządzanie portfelem do zwrócenia się do klienta o informacje dotyczące jego wiedzy i doświadczenia w dziedzinie inwestycji, właściwe dla określonego rodzaju produktu lub usługi, tak aby firma mogła ocenić, czy jest on odpowiedni dla klienta (art. 25 ust. 3).

Jeżeli firma uzna, że produkt nie jest odpowiedni, musi ostrzec klienta. Jeżeli klient nie przekaże informacji lub przekaże ich zbyt mało, firma musi ostrzec, że nie jest w stanie ustalić, czy produkt jest odpowiedni.

Tryb usług polegających wyłącznie na wykonywaniu zleceń (execution-only) z art. 25 ust. 4 dotyczy wyłącznie instrumentów niezłożonych. Opcje są instrumentami pochodnymi, więc pozostają poza tym trybem i ma do nich zastosowanie ocena odpowiedniości.

Jakie informacje zbierają firmy

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/565 (art. 55 i 56) wymienia informacje o wiedzy i doświadczeniu, w zakresie właściwym dla klienta, produktu i usługi:

Wytyczne ESMA dotyczące odpowiedniości

W styczniu 2023 r. ESMA opublikował Wytyczne w sprawie niektórych aspektów wymogów MiFID II dotyczących odpowiedniości i usług polegających wyłącznie na wykonywaniu zleceń (ESMA35-43-3006). Wytyczne m.in. zniechęcają do opierania się na samoocenie klienta, oczekują od firm formułowania pytań, które rzeczywiście sprawdzają wiedzę, i unikania pytań sugerujących odpowiedź, a także wymagają rozwiązań wobec klientów, którzy powtarzają ocenę lub zmieniają odpowiedzi w krótkim czasie.

Krajowe organy nadzoru stosują te wytyczne w ramach własnej praktyki nadzorczej, dlatego sprawdź stanowisko swojego organu.

Wielka Brytania, Stany Zjednoczone i Azja

Wielka Brytania: zbiór zasad prowadzenia działalności FCA (Conduct of Business Sourcebook) określa zasady oceny odpowiedniości dla usług bez doradztwa w COBS 10 i COBS 10A.

Stany Zjednoczone: FINRA Rule 2360(b)(16) wymaga, aby firma członkowska przed zatwierdzeniem rachunku klienta do obrotu opcjami dochowała należytej staranności w celu ustalenia istotnych faktów dotyczących klienta, w tym jego sytuacji finansowej i celów inwestycyjnych, oraz przekazała dokument informacyjny o opcjach. Zarejestrowany pracownik nadzorujący zatwierdza lub odrzuca rachunek na piśmie. Wielu brokerów przyznaje następnie różne poziomy dostępu do opcji.

Singapur: MAS Notice SFA 04-N12 wymaga przeprowadzenia Customer Knowledge Assessment w przypadku nienotowanych Specified Investment Products oraz Customer Account Review w przypadku notowanych. Hongkong: Kodeks postępowania SFC zobowiązuje pośredników do oceny wiedzy klienta o instrumentach pochodnych.

Co zwykle obejmuje test wiedzy o opcjach

Test oparty na rzeczywistym mechanizmie działania opcji daje Ci dowód wykraczający poza oświadczenie klienta. Typowe zagadnienia:

Jak działa Unicorn Academy for Business

  1. Wybierasz kategorię produktów, liczbę pytań (od 5 do 40), próg zaliczenia, liczbę podejść oraz czas oczekiwania między podejściami.
  2. Dodajesz test do swojej aplikacji lub strony internetowej za pomocą jednego skryptu, podpisanego linku lub REST API, z własną nazwą, logo i kolorami, w 16 językach.
  3. Przy każdym podejściu pytania są losowane z kursów Unicorn Academy, a odpowiedzi tasowane. Użytkownicy, którzy nie zaliczą testu, otrzymują lekcje powiązane z pytaniami, na które odpowiedzieli błędnie.
  4. Wynik otrzymujesz przez podpisany webhook lub API. Każde podejście jest zapisywane z datą, pytaniami, odpowiedziami, wynikiem, wersją testu i językiem w łańcuchu skrótów zabezpieczonym przed manipulacją, z możliwością eksportu do CSV lub JSON i opcjonalnym certyfikatem PDF.

Ocena pozostaje po Twojej stronie

Unicorn Academy for Business jest narzędziem do oceny wiedzy, którego używasz w ramach własnych procesów. Nie rozstrzyga, czy produkt jest odpowiedni dla klienta, i samo w sobie nie zapewnia zgodności z MiFID II, MiCA ani żadnymi innymi przepisami. Sposób wykorzystania wyników oraz ocena odpowiedniości lub adekwatności pozostają Twoją odpowiedzialnością.

Każde konto zaczyna od środowiska testowego: przykładowe dane, klucze testowe, bez limitu czasu i bez karty.

Pytania

Czy test wiedzy sprawia, że oferta opcji jest zgodna z przepisami?

Nie. Test wiedzy jest jednym z elementów Twojej oceny odpowiedniości. To Ty decydujesz, jakie produkty oferować którym klientom i jak wykorzystać wyniki; zgodność z przepisami pozostaje Twoją odpowiedzialnością.

Czy klient może ponownie przystąpić do testu?

Tak, jeśli na to pozwolisz. Ustalasz liczbę podejść i liczbę godzin oczekiwania między nimi, a każde podejście jest zapisywane w dzienniku audytu wraz z odpowiedziami.

Jakie języki są dostępne?

16: angielski, włoski, francuski, niemiecki, hiszpański, portugalski, rosyjski, chiński, japoński, hindi, koreański, turecki, indonezyjski, arabski, wietnamski i polski.

Oficjalne źródła

  1. Directive 2014/65/EU (MiFID II), article 25
  2. Commission Delegated Regulation (EU) 2017/565, articles 55 to 57
  3. ESMA Guidelines on certain aspects of the MiFID II appropriateness and execution-only requirements (ESMA35-43-3006)
  4. FCA Handbook, COBS 10A (appropriateness, non-advised services)
  5. FINRA Rule 2360 (Options), paragraph (b)(16)
  6. MAS Notice SFA 04-N12 on the Sale of Investment Products
  7. SFC codes and guidelines (Code of Conduct; Guidelines for Virtual Asset Trading Platform Operators)

Ta strona ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy się zmieniają i są stosowane różnie w zależności od kraju, zezwolenia i kategorii klienta: sprawdź aktualne oficjalne teksty i wytyczne swojego organu nadzoru.

Inne przewodniki